VOORPROEFJE

Marjolijn de Cocq (1967) studeerde Vertaalwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds 1994 is ze werkzaam als journalist. Ze deed onder meer verslag van het Joegoslaviëtribunaal en het Lockerbie-proces. Ook gaf ze leiding aan verschillende redacties van de gpd. Momenteel is De Cocq chef boeken bij Het Parool, waarin ze ook een wekelijkse column heeft. Ze schreef eerder Beter, slanker, sterker. De mythe van de maakbare mens over dieetrages en sportgoeroes.

MARJOLIJN DE COCQ

HULP

In september 2005, drie weken na haar bruiloft, krijgt Marjolijn de Cocq haar eerste miskraam. Ze stort van een hoge top in een diep dal – en er zullen nog drie miskramen volgen. In die jaren ondervindt ze hoe moeilijk het is om erover te praten en hoe goedbedoelde reacties vaak verkeerd vallen. Mensen schrikken als ze het vertelt. Ze wil ze hun ongemak besparen. En ze wil zichzelf hun ongemak besparen.

Gebaseerd op de dagboeken die ze bijhield, schrijft De Cocq nu een persoonlijk essay over haar verdriet, en over het geluk van de twee kinderen die er wel mochten komen. Over pijn, over onbegrip, over schuldgevoel en eenzaamheid.

Jaarlijks krijgen 11,5 op de 1000 vrouwen een miskraam – en dat zijn alleen de geregistreerde gevallen. Geen miskraam is hetzelfde. Iedereen ervaart haar of zijn eigen leed. De Cocq laat in Maar ik hield al wel van je zien dat er niet hoeft te worden gezwegen en geslikt en weggestopt en gerelativeerd. Op sensitieve en ontroerende wijze gaat ze het taboe op miskramen te lijf.

“Ik ben een moeder zonder levend kind, want zo voelt het voor mij. Helaas voor ons zijn er geen kinderen gekomen. Ik ben een keer zwanger geweest maar heb een miskraam gehad bij acht weken. Na talloze keren proberen, alle goedbedoelde adviezen zijn we uiteindelijk in een ivf-traject terecht gekomen, maar dat is niet goed afgelopen. Soms voel ik me zo alleen met mijn verdriet. Waarom ik dit mailtje schrijf is dat ik tegen dingen aanloop en dat is; alle goedbedoelde adviezen, leuk bedoelde grapjes etc. ‘Joh kinderen hebben is ook wat!’ ‘Geniet van wat je hebt, een mooi huis, een mooi eigen bedrijf’, etc. Soms wil ik het uitgillen dat ik dankbaar ben, dat ik me moeder voel maar geen kind heb omdat dit oh zo gewenste kindje helaas is overleden in een vroeg stadium. Haar naam is Joy en dat had ze ons vast gegeven. Alleen mocht het kennelijk niet zo zijn. Sterkte en veel liefde voor alle moeders zonder kinderen en alle wensmoeders.”

- Naam bekend

ACHTERGROND

VIDEO'S

Internationaal bracht de miskraam in de veel bekroonde televisieserie Fleabag van Phoebe Waller-Bridge de discussie over miskramen op gang. Waller-Bridge gebruikte hiervoor het verhaal van haar beste vriendin Elizabeth Day, die in haar boek How to fail (Durf te falen, Ambo Anthos, 2019) openlijk over haar ‘mislukte’ moederschap schreef. Ze praten er samen over in days podcast How to fail.

Er blijkt zelfs top tien te bestaan, op de grootste internationale database van films en televisieseries, Imdb. 

Most Popular Miscarriage Movies and tv-shows

Even droevig als dapper vind ik de openingsscène van de animatiefilm Up van Pixar (2009).

Bekijk hier de scene.

O ja, ik ook natuurlijk.
Maar laten we deze miskramen op een rijtje zetten.
Niet goed bevruchte eitjes of zelfs onbevruchte eitjes die deden alsof.
Zwangerschappen die in de dop gesmoord worden om bovenstaande reden.
Maar twee blakende kinderen aan je zij.

Beetje relativeren, niet zo uitspinnen?
Want het gaat niet! om doodgeboren kindjes.

Deze ingezonden brief bereikt me via de mailbox van Het Hoogste Woord, de opiniepagina van Het Parool. De Amsterdamse krant waar ik chef boeken ben, heeft op 11 januari 2020 een persoonlijk essay van mijn hand over miskramen geplaatst. Over mijn miskramen, vier in totaal. Over mijn verdriet, naast het geluk van de twee kinderen die er wel mochten komen. Blakende kinderen, inderdaad.

Het wordt me even kil om het hart. Precies deze reactie is de reactie die ik altijd heb gevreesd. De reden dat ik zelden over mijn miskramen heb gepraat. De reden dat ik voor de buitenwereld doe alsof ze er nooit zijn geweest, die ‘niet goed bevruchte eitjes of zelfs onbevruchte eitjes’. Die toch voor mij al gedroomde kinderen waren.

Een taboe - het is misschien een groot woord. Maar rondom miskramen heerst een groot, traditioneel en cultureel bepaald stilzwijgen. Ik heb er nu voor gekozen met het verhaal van mijn miskramen naar buiten te treden. Een particulier verhaal, maar tegelijk universeel; want meeer dan 10 op de 1000 vrouwen ervaart een of meer miskramen – en dat zijn alleen de geregistreerde. Geen miskraam is hetzelfde. Ieder doorleeft zijn eigen leed. Maar er hoeft niet te worden gezwegen en weggestopt en gerelativeerd. Dat hebben vrouwen al veel te lang moeten doen.

Deze website is, net als mijn boek Maar ik hield al wel van je een handreiking aan alle vrouwen die een miskraam hebben ervaren. En aan hun partners, familie en vrienden. Maar het is ook een platform waar we ervaringen kunnen delen; om elkaar te steunen, want we zijn met zoveel. En om de kinderen die er niet kwamen een plekje te geven in een bestaan dat zo genadeloos doorraast.

Marjolijn de Cocq

Wilt u uw verhaal met ons delen? Mail dan naar maarikhieldalwelvanje@debezigebij.nl.

BESTEL BOEKBESTEL E-BOOKSPUI25

© Monique Wijbrands

Privacy statement

Cookiestatement

Algemene voorwaarden

© Uitgeverij De Bezige Bij

BESTEL BOEKBESTEL E-BOOK

ERVARINGEN VAN ANDEREN

KUNST

De tijd van ‘miskramen, sst, dat woord bestond niet, moeder heette dan even onwel’, zoals mensje van Keulen beschrijft in haar verhalenbundel Ik moet u echt iets zeggen (Atlas Contact, 2020) is voorbij. Naarmate er meer vrouwen hun verhaal doen, vinden die verhalen ook hun weg en weerklank. Waarbij natuurlijk helpt dat er meer vrouwelijke makers zijn. Ik schrik vaak wel als ik door kunst, in boeken, films of series onverhoeds met miskramen word geconfronteerd. Maar het is ook (h)erkenning.

Frida Kahlo

De eerste die een miskraam in haar kunst verbeeldde, een vroege voorloper, was de Mexicaanse Frida Kahlo (1907-1954). Zij schilderde de miskraam die ze op 4 juli 1932 kreeg in het Henry Ford Hospital in Detroit, een van haar meest pijnlijke zelfportretten.

Bekijk hier het kunstwerk

Column Asha Ten Broeke, de Volkskrant

Dianne Yudelson

De Amerikaanse fotokunstenaar Dianne Yudelson maakt in 2015 de fotoserie Lost. Twee kinderen kreeg ze, maar ze besluit daarmee ook de elf kinderen die ze niet kreeg te eren.

Vriendinnen die je bellen met hun blijde boodschap,

Maar het komt bij jou binnen als een grote klap.

Ze willen niets liever dat dit nieuws aan jou vertellen,

En ze doen het echt niet om jou te kwellen.


Maar wat als je niet blij voor ze kan zijn?

Want het herinnert jou alleen maar aan die pijn.

Pijn die je voelt door je hele lichaam,

Die je van binnen opvreet, heel langzaam.


Soms zo pijnlijk dat eraan denken gewoon niet mogelijk is,

Maar eigenlijk is het er continu, dat gemis.

Er zijn ook zo veel vragen,

Waarom mocht het bij ons toch niet slagen?


En dan nog het intense verdriet;

Waarom zij wel en ik niet?

Hoe kan het bij hen wel goed gaan,

Wat heb ik dan in hemelsnaam misdaan?


Dat idee maakt me soms ook ontzettend kwaad,

Op mijn stomme lichaam dat mij in de steek laat.

Maar ook gewoon op de hele situatie,

En niet veel mensen snappen die frustratie.


Een miskraam dat je verandert je compleet,

Het verandert je in een jaloers secreet.

Het laat je dingen denken wat je nooit had verwacht,

En dat alles omdat je er zo naar terug smacht.


Jij zou de eerste zijn, degene naar wie ze straks 

toekomen met al hun vragen,

Maar nu zijn zij dadelijk de expert en lopen zij als 

eerste achter de kinderwagen.

Voor sommige klinkt het misschien als onzin,

Maar voor jou niet en je voelt je daarna dan ook 

gelijk een slechte vriendin.


Een die zich daarna ook meteen weer schuldig voelt,

Want zo heb je het nu ook weer niet bedoeld.

Je wilt een goede vriendin zijn voor haar,

Alleen is dat met momenten gewoon heel erg zwaar.

The New York TimesHet Parool

- Jozien

"Oeps, op mijn 66ste komt dit nog steeds heftig binnen. Ik ben zelf therapeut. Schrijf blogs over voldragen verdriet en over het verteren en integreren van oud zeer. Dit was weer een voorbeeld dat aangeeft hoe je daar nooit helemaal klaar mee bent. Dank voor je schrijven, daardoor kwam het onderwerp afgelopen week actief op tafel bij mijn man, zussen en vriendinnen. Ik herken heel erg in jouw verhaal het stilzwijgen, feestjes niet mogen verpesten met je verdriet en ook alle meest nare reacties van onhandige ‘omstanders’. Pijn erkennen en aankijken blijkt kennelijk voor velen moeilijker dan: je bent nog jong, je kunt goed leren, gewoon opnieuw proberen, jullie kunnen lekker op vakantie, enz….
Afijn, dat hoef ik jou verder niet uit te leggen."

- Naam bekend

Geen kaartjes, geen afscheid

“Onlangs heb ik zelf een miskraam ervaren (na drie jaar in het medische circuit door ivf zwanger geworden). Vooral het gevoel dat je met niks staat vond ik zo vreemd: je bloed leeg maar verder gebeurd er niets.. geen kaartjes geen afscheid, gewoon door zoals altijd. Je bent alleen niet meer zwanger.”

- Katrijn

Dit kleine hummeltje

“Ik raakte ongepland zwanger. Op huwelijksreis nog wel - wat een cliché. We schrokken ons een hoedje want we waren er nog niet honderd procent uit of we ooit een kind wilden en al helemaal niet zo snel. Maar ik zag er ook de schoonheid van in: het leek wel alsof het zo had moeten zijn. Geen getwijfel of gepieker, eindeloze gesprekken of uiteindelijk zelfs eindeloze pogingen. Maar daar was het dan en dit kleine hummeltje zou ons leven veranderen.

Bij acht weken hoorden we de hartslag bij een vroege echo. Vanaf dat moment ging mijn moederhart ook kloppen. Doorlopend misselijk en doodmoe tikten de weken weg. Ik kon amper wachten het aan vrienden en familie te vertellen. Niet alleen omdat het heuglijk nieuws was en ik mijn opwinding en zorgen met mensen wilde delen, maar ook om geen smoesjes meer te moeten verzinnen voor het niet drinken en het cancellen van feestjes en andere evenementen.

Het zat er bij mij ingesleten dat je pas vanaf twaalf weken mag vertellen dat je zwanger bent. Want voor die twaalf weken kan het nog misgaan. Dat laatste was iets abstracts. Dat zou ons niet overkomen. Ik dacht niet na over de implicaties van deze ongeschreven regel en volgde ze slaafs.

Een vriendin vertelde me dat ze in het boeddhisme geloven dat de baby de ouders kiest. Ik ben doorgaans iets te nuchter voor dit soort feitjes maar toch voelde het zo. Deze baby had ons gekozen en kon niet wachten om blakend van gezondheid geboren te worden.

Toen hadden we onze tien weken echo. Met opgewekte verwachting stapten we de behandelkamer in. Toen het scherm. Ik zag het gezicht van de echo-dame betrekken. Ze zocht nog even in stilte. Ik geloof dat het 10 seconden duurde maar het had ook een uur kunnen zijn. Toen zei ze: ‘Neen, het is niet goed. Er is geen hartslag meer.’ De uren daarna was ik in lichte shock.

De volgende dag zouden we het aan mijn ouders en zussen vertellen, als eerste. Nu werd het ander nieuws.

Hierop volgden nog enkele maanden van je nog wel zwanger voelen en afwachten tot je lichaam het ook door heeft dat dat niet meer zo is, pillen nemen om de miskraam op te wekken wat tot tweemaal toe niet succesvol was, een toch best risicovolle curettage onder volledige verdoving en dan weer afwachten, hopende dat het goed is gegaan en je weer je normale cyclus terug krijgt.

Ik heb altijd al het hart op de tong gehad dus ik sprak er met best veel mensen open over. Ik had daar enorm veel behoefte aan, zelfs.

Ik vond het bizar hoeveel vrouwen dit hadden meegemaakt in mijn omgeving zonder dat ik daar vanaf wist. Tien tot 15 procent van alle zwangerschappen eindigt in een miskraam, alleen in Nederland al zijn dat 25.000 vrouwen per jaar, maar je hoort er blijkbaar niet over te praten. Vandaar die twaalf weken regel, besefte ik.

Ik wist al heel snel: als ik ooit weer zwanger word, dan zeg ik het wel voor die twaalf weken. Dan hoef ik niet te liegen en me in allerlei bochten te wringen. En als het mis gaat vertel ik het tóch wel aan de mensen om me heen.

Het gaat nu goed met me, ik draag dit uiteraard met me mee maar geniet tegelijkertijd ook met volle, vitale teugen van het vooralsnog kinderloze leven. Dit leek me een mooie dag om mijn ervaring de wereld in te gooien. Ik weet immers hoe troostend het kan zijn om te merken dat je er niet alleen in staat.Ons verhaal is geen bijzonder verhaal. Laten we het ook niet zo behandelen.”

- Frans Lommen

Zo lief en broos en teer

“Mijn dochter heeft vorig jaar een miskraam gehad. Of nee, geen miskraam. Het was een kindje dat wél kwam, alleen ze was al overleden. Ik had al vijf bevallingen meegemaakt, van onze eigen drie kinderen en twee van van onze andere dochter. Dit was de zesde en die zie ik nog telkens plaatsvinden. Een compleet kindje, alleen leefde het niet meer. Ik heb er destijds een destijds een gedichtje over geschreven, dat ik graag wil delen:

Jouw hele korte leven

Zo lief en broos en teer

Je was er maar heel even

En nu ben je er niet meer


We blijven van je houden

Onze lieve kleine meid

Jou dragen in onze armen

In gedachten voor altijd


En voordat ik naar bed ga

Kijk ik even door het raam

Dan kijk in naar de sterren

En zeg ik zacht jouw naam:

Eve

Wilt u uw verhaal met ons delen? Mail dan naar maarikhieldalwelvanje@debezigebij.nl.

ERVARINGEN VAN ANDEREN - VERVOLG

Wilt u uw verhaal met ons delen? Mail dan naar maarikhieldalwelvanje@debezigebij.nl.

BESTEL BOEKBESTEL E-BOOK

MAAR IK HIELD AL WEL VAN JE

MARJOLIJN DE COCQ

"Dankjewel voor je prachtige boek, ik ben je intens dankbaar dat je dit hebt geschreven. Ik zal me even voorstellen: ik ben Irene Otto en ik help vrouwen van wie een zwangerschap is misgelopen en/of met een onvervulde kinderwens om die ervaring te helen. Dit doe ik natuurlijk niet zomaar: ik weet hoe het is om dit te ervaren. Ik ben moeder van een zoon [van inmiddels 23] en van 2 ongekende kindjes [zoals ik ze graag noem; de kindjes die ik nooit heb kunnen leren kennen.]

In de loop van de jaren daarna ben ik me gaan omscholen van boekhouder naar psychosociaal therapeut en nu help ik dus vrouwen die dit ook is overkomen.

In de loop van de jaren heb ik al veel gelezen, gezien en gehoord, toch raken sommige stukken tekst van jou me weer. De woorden die jij aan je ervaring geeft komen zo dichtbij, zijn zo raak. Zoveel zinnetjes die ik wil aanstrepen, die me mijn adem laten inhouden.Het lezen van jouw boek gaf me een enorm gevoel van thuiskomen."

- Irene Otte, www.praktijkjanna.nl

The New York Times - Meghan MarkleColumn Miriam van Kreij

MIS

Een kleinkunstvoorstelling over een miskraam en al het lelijks en grappigs (ja, echt) dat daarbij komt kijken.

Vol lef en humor zet Nannette Poortinga een persoonlijk verhaal over proberen en mislukken neer. Na een zwangerschap, die eindigt in een miskraam, gaat Nannette tussen al het verdriet op zoek naar hoop en humor. Ze vindt schoonheid in de lelijkste ziekenhuiskamers, bijzondere reacties van de gewoonste mensen, de grap als er ogenschijnlijk weinig te lachen valt. Ze deelt haar gevonden schatten met haar publiek in ongemakkelijke scènes, oprechte liedjes en eerlijke verhalen. Soms met gêne, maar altijd oprecht.

Haar observaties bieden haar publiek een ander perspectief dan ze gewend zijn. Ze geeft met gevatte zinnen ernstige thema’s lucht. Ze neemt het publiek mee in een verhaal van angst om te falen en toch een hoopvolle poging wagen.

Mis speelt op 2, 3, 4, 5, 8 en 9 september tijdens het Amsterdam Fringe festival in de Roode Bioscoop. Voor meer informatie en kaarten: https://amsterdamfringefestival.nl/programma/mis/

MEER INFORMATIE

Fotograaf: Boy Hazes 
i.s.m. TapasTheater.

Het geboortekaartje van JimPodcast - de CorrespondentIngezonden brief van Janneke

MARJOLIJN LEEST VOOR

BESTEL LUISTERBOEKBESTEL LUISTERBOEKBESTEL LUISTERBOEK

GEDICHT VRIENDINNEN

NOS
Marjolijn de Cocq kreeg niet alleen twee kinderen, maar ook vier miskramen. En hoe blij ze ook was met de prachtige kinderen die langzaam opgroeiden, het verdriet over de kinderen die níet kwamen was er ook. En flink ook: zo’n tien jaar kon ze er nauwelijks over praten.

Ze hield in die tijd een ‘dodekindertjesboek’ bij. Aanvankelijk een vrolijk dagboek om de zwangerschappen te begroeten, werd het langzaam een verslag van de vier miskramen. Enerzijds met rauwe emoties, anderzijds met kille documentatie. “Miskraam. Totaal 100 euro, betalen binnen 14 dagen.”

Ze schreef er een dun maar prachtig boekje over: ‘Maar ik hield al wel van je’. Ingedikt tot de pijnlijke maar eerlijke kern die het is, waardoor elke bladzijde haast leest als een gedicht. Onlangs vroeg Meghan Markle aandacht voor de pijn rondom miskramen. Duizenden vrouwen reageerden ingetogen en kort met: “Ik ook”. Het laat zien welke weg er nog af te leggen is als het gaat om basale openheid.

Terug naar Marjolijn. Wat leerde ze? Dat het leven niet maakbaar is. “We zijn de hele dag bezig met vooruitdenken en plannen maken, maar als het er echt op aankomt doet het leven wat het wil. En hebben wij te volgen.”

PODCAST UI MET MARJOLIJN DE COCQ

ALS JE ZWANGERSCHAP EINDIGT IN EEN MISKRAAM

Voor veel vrouwen eindigt een gedroomde zwangerschap in een nachtmerrie die vervolgens in de doofpot wordt gestopt…

 Toen mijn meneer en ik een kinderwens hadden en er klaar voor waren bleek ik binnen de kortste keren zwanger, en daarna nog een keertje. Ik kreeg ze zomaar, twee gezonde kinderen. Maar om mij heen zag ik dat dit echt niet voor iedereen was weggelegd.

 Zo was er vriendin B. bij wie het kindje na twintig weken zwangerschap niet meer leefde. Een heftige bevalling en een traumatische ervaring volgden. Bij vriendin F. ging het drie keer in de zeventiende week verschrikkelijk mis. De artsen konden het niet verklaren en met die boodschap werd ze weer naar huis gestuurd. Intens verdrietig en bang omdat haar eigen lichaam haar in de steek liet.

LEES VERDER

Door: Irene Smit, Franka.nl